tussenrapjeEr is in 2016 10% meer dan in 2015 over water vervoerd van en naar bedrijven die zijn aangesloten bij het BERZOB-project (Bereikbaarheid Zuid-Oost Brabant). Die stijging komt neer op de vervanging van 33 vrachtwagenbewegingen per dag.

In 2011 hebben een aantal gemeentes, de provincie Brabant, MCA Brabant en de BERZOB-deelnemers zich sterk gemaakt voor de opwaardering van de Zuidoost-Brabantse kanalen. Het streven was opwaardering naar vaarklasse IV.

berzob logo
Omdat met name de uitdieping zeer kostbaar zou zijn, is er vanaf Veghel gekozen voor opwaardering tot een lagere klasse - verlengd vaarklasse II - en met beperkte vaardiepte (1,90 m). Deze opwaardering maakt het mogelijk om met klasse II koppelverbanden of duwbakcombinaties te varen. Maar deze kunnen vanwege de beperkte diepgang niet volledig worden beladen. De totale volumes van de in BERZOB deelnemende bedrijven samen in 2016 zijn met 16% gestegen naar 2,43 miljoen ton per jaar, mede dankzij het aantrekken van de bouw en de recycling van grondstoffen. Gemiddeld vervoeren BERZOB-bedrijven die beschikken over een kade 57% van de geschikte bulkstromen via de Zuidoost-Brabantse kanalen aan. De extra modal shift is gerealiseerd door actieve sturing op vervoer via water en door verplaatsing van productiecapaciteit naar een watergebonden locatie. Een en ander staat te lezen in de MCA-Tussenrapportage van het project 'Beter Benutten'. Doel van het rapport is om de bedrijven en de overheid te informeren en om in gesprek te gaan over de vervolgstappen.

 

Modal shift

De modal shift voor zowel agribulk, zand & grind als containers heeft een positief effect op de bereikbaarheid van het hele traject van Zuidoost-Brabant naar de Randstad (zeehavens) of het zuiden. De grootste potentie voor meer modal shift zitten in een mogelijke ontwikkeling van ROC Ekkersrijt (132 – 174 vrachtwagenbewegingen per dag) en in het vervoer van zand via water.
De grootste bedreiging voor vervoer via water in Zuidoost-Brabant is een zogenaamd ‘reversed modal shift’ als gevolg van de daling van het aantal kleine schepen. Eenmaal uit de vaart, komen kleine schepen niet vanzelf meer terug. De kanalen zijn weliswaar geschikt gemaakt voor verlengd klasse II scheepvaart, maar tot dusver vaart er slechts één koppelverband en zijn er op dit moment nog geen concrete plannen voor de realisatie van meer koppelverbanden. Het transport van grind en agribulk vanuit het zuiden zou zich in principe lenen voor vervoer in koppelverbanden. Maar de route vanuit het zuiden (via Panheel) is niet toegankelijk voor verlengd klasse II schepen. En omvaren is economisch gezien minder gunstig dan varen via Panheel met een enkel schip. Opwaardering is echter pas zinvol als er aantoonbaar draagvlak, prioriteit en investeringsvermogen is bij de verladers, reders en schippers. ( lees ook artikel over Helmond )

Innovaties
Er zijn ook innovaties die kansen bieden voor het vervoer over kleine wateren. Bijvoorbeeld het project Watertruck, dat met subsidie vanuit België en de EU wordt ontwikkeld. Dit betreft een systeem met duwboten en (kleine) duwbakken. Het voordeel is dat het mogelijk is om afhankelijk van het type vaarwater, grotere of kleinere duwkonvooien samen te stellen. Bovendien kan het motorvermogen veel efficiënter worden ingezet, doordat het losgekoppeld is van het laadvermogen (vergelijkbaar met een vrachtwagen met oplegger en aanhangwagen). De vraag blijft echter wel of dit relatief dure systeem ook economisch haalbaar is zonder subsidies. Watertruck is momenteel bezig met de vervaardiging van de duwbakken en duwboten. Naar verwachting gaat zij na de zomer bekijken of deze ook elders toepasbaar zijn. Haar uitgangspunt is dat de verladers dan investeren in duwbakken.
Een andere innovatie is Blue Line Logistics, dat wordt toegepast in België voor het vervoer van afzetbare containers en pallets. Het schip is voorzien van een eigen kraan voor pallets en eventueel stukgoed. Bovendien is het mogelijk om containers op haakwagens direct van de kade op het schip af te zetten. Een kraan, zoals bij een containerterminal, is niet nodig.
Afzetbare ISO-containers kunnen ook kansen bieden. Dit type container is ontwikkeld door HUSA voor zware rest-/meststromen, maar er kunnen ook andere stromen in worden vervoerd. Deze is eenvoudig Synchromodaal toepasbaar, doordat ze zowel per vrachtwagen, containerschip, Blue Line Logistics-schip als per spoor kunnen worden vervoerd. Bovendien kan deze container eenvoudig bij de klant worden afgezet via een haakwagen. Dit maakt de huur van een chassis overbodig en biedt tijdelijk extra opslagruimte.

Bottleneck
De tussenrapportage concludeert: “De bottleneck bij innovatie zit in de financiering en de implementatie. Dit vergt een lange adem en inzet van logistieke en bedrijfskundige expertise en specialistische kennis van de markt (grondstoffen, reststoffen en pallets). Er liggen kansen voor behoud en ontwikkeling van multimodaal vervoer van bulkstromen. Naast verbetering van de bereikbaarheid, biedt multimodaal transport ook het voordeel in verband met tekort aan chauffeurs. Voor vervoer via water is er immers veel minder personeel nodig dan bij vervoer over de weg. Maar dergelijke complexe en langdurige implementatietrajecten waar veel partijen bij betrokken zijn, kunnen niet door de markt alleen worden opgepakt. Dit vergt actieve projectmatige samenwerking tussen het bedrijfsleven en de overheid.” Een vergelijkbaar probleem constateert de rapportage bij de kansen die de circulaire economie biedt: “Ook daarvoor zijn innovatieve vervoersoplossingen beschikbaar of in ontwikkeling. Maar de implementatie hiervan is erg complex. Deze vergt een integrale ketenbenadering, slimme locatiekeuzes voor nieuwe ontwikkelingen, oplossingen voor financieringsvraagstukken en actieve projectmatige samenwerking tussen de overheid en het bedrijfsleven.”

tussenrapportage slider
Grafiek overgenomen uit de MCA-Tussenrapportage: De modal shift van de BERZOB-bedrijven. Agribulk en zand & grind via Zuidoost-Brabant en containers via de inland terminals.

 

(foto boven) Vorig jaar zomer werd het project ‘Opwaardering vaarroute Veghel-Eindhoven’ afgesloten. Christophe van der Maat (gedeputeerde provincie Noord-Brabant) en Jannita Robberse (toenmalig hoofdingenieur-directeur Rijkswaterstaat Zuid-Nederland) onthulden een banier. (Foto: Rijkswaterstaat)

 

Over het MCA

MCA is het Multimodaal Coördinatie- en Adviescentrum Brabant. Sinds 1998 bevordert het MCA met veel succes de ontwikkeling van multimodale transporten door de provincie Noord-Brabant. Jaarlijks wordt meer dan een miljoen ton goederen multimodaal door Brabant vervoerd, gebruik makend van slimme combinaties van de weg, het spoor en het water.